aghaye Jami: to inhame sitehaye Irani, mozae shoma dar morede ghabol ham Islam ve ham shahname , Daruish ve sair khorafate Hakhamanishiyan etc khili khande dare. mi bakhshid, ne mikham tohim bekonam , vali be in “ ham az akhor ve ham az tobre khordan” migand. aghaye por-pirar chonan zelzele-ei rah andakhte che bezodi khone hayeh poshlityon ra bar sareton kharab khahad kard, ta zire avar talaf neshodeid, fekri vase khodeton be koniid. az adame moseni mesle shoma baedi ke mesle bache ha Santa Claus ra bavar kone.

بحث جانك ساينس مثل باز کردن قوطی کرم ها يا به اصطلاح فارسی شوراندن لانه زنبور است زيرا جانک ساينس آنقدر خصلت پروپاگاندا دارد که اگر با معيار آن وارد بحث شدی ديگر دقيقا نمی توان تعيين کرد چه چيزی جانک ساينش نيست! مثلا مشاوران و دانشمندان دولتی آمريکا بحث گرم شدن زمين را جانک می خوانند ويا صنايع سيگارسازی بحث های مربوط به ضررهای دود سيگار را برای غيرسيگاری ها جانک می دانند. پيداست که هدف پروپاگانداست. اما احتمالا از هر دو سو. خلاصه هر کس توليد و بحث هر گروهی را نپسنديد می تواند آن را به جانک متصف کند.

در واقع جانک ساينس نامی شبه علمی است و ميدانی برای دعواهای بين گروههای دارای منافع متضاد که هر کدام طرف مقابل را به هوچيگری و جانک بودن متهم می کند. از نظر ايرانيان که معمولا برای علم معصوميت و تقدس قائل اند اين حوزه زياده مادی و دستمالی شده است اما واقعيت همين است که علم در جهان امروز در خدمت منافع صاحبان صنايع و سياست ها قرار می گيرد و منافع هم برای از ميدان به در کردن حريف نياز به پروپاگاندا دارند. جانک ساينس ميدان را برای اين دعواها آماده می کند.

به هر حال از مطالعه در باره بشقاب پرنده ها تا تحقيق در باره ميترائيسم ايرانی می تواند جانک ناميده شود. بسته به اينکه کجا ايستاده باشيد. مثال های اخير ايرانی اش در بحث پاسارگاد و تنگه بلاغی اتفاق افتاد. يا تقريبا کل تحقيقات ناصر پورپيرار را به دليل جنبه شديدا تبليغاتی اش می توان جانک خواند.

با اين اوصاف اگر يکبار ديگر به ادعای آرش دقت کنيم بهتر پی خواهيم برد که چه کسی در حوزه توليد جانک قرار دارد. کسی که به استدلال رو می کند يا کسی که از تعطيل استدلال دفاع می کند.

از نگاه من جانک بيشتر از جنس برچسب است و برجسب ها معمولا برای اين ساخته می شوند که آدم را از فکر کردن و زحمت کشيدن و به نتيجه رساندن راحت کنند. چون اصولا پروپاگاندا سر و کاری با تفکر ندارد. خلاصه اينکه دانشگاهيان که آرش می گويد بعضی توليدات علمی را جانک می خوانند آدمهای معصومی نيستند. بسياری از اين دانشگاهيان در خدمت همان صنايع اند و دليل اينکه دستاورد ديگران را جانک می نامند اين است که آنها حريف و رقيب اينهايند. يعنی با جانک ناميدن می خواهند آنها را از ميدان بيرون کنند. همين!

arash, albate Voodoo science ham migand

arash, ziyad tond beri, IP et baste mishe

دوست عزيز من يك تكنوكراتم.فقط مي توانم محاسبه كنم اين روان هاي پژمرده...اين افكار آشفته.. اين آموزش (تلقين) هاي ديني غلط... دقيقه اي چند دلار براي كشور هزينه/خسارت دارد! "نقد" مجالس "روضه خواني" هم لابد كار روشنفكران پست مدرنيست است! موفق باشيد.

پ.ن. راستي آن چيزي هم كه مي حواستم بگويم اين است: با عرض معذرت شما سعي مي كنيد علمي بنويسد، اما انديشيدنتان علمي نيست. در نتيجه بعضي از نوشته هايتان چيزي از آب در مي آيد كه دانشگاهيان به آن junk science مي گويند!

قصد من به هيچوجه متهم کردن کسی به بيدينی نبود. من در باره روش صحبت می کنم و روش بيان سرکار در کامنت خود چيزی نيست مگر روشی برون دينی و حتی با لحنی خصومت آميز؛ مثلا: "كدام امام و يا رهبر خودخواهي از پيروانش مي خواهد تا قيامت گريه كنند؟". به نظرم حتی اگر با خرافه هم بخواهيم درافتيم روش بيان نقد اين نيست. در عين حال بيدينی از نظر من اتهام نيست انتخاب است! ولی آنچه من به آن ايراد دارم اين است که روش برون دينی به کار دينداری و نقد دين نمی آيد مگر بخواهد با اصل دين وارد چالش شود.

جامي عزيز فكر كنم اشكال اين است كه شما هم خرافه ها و بدعت هايي را كه در طول سال ها به دلايل مختلف (از جمله سياسي) جز’ دين شده است، دين فرص مي كنيد- آن وقت روز روشن ديگران را به بيديني متهم مي كنيد.

اين حرف آقاي كاشي تا حدودي درست است هرچند كه عموميت ندارد علت اصلي اينگونه برخوردها و عملكرد در مواجهه با مناسك ديني كه الزاما فقط روشي سنتي دارند را در اين مي بينم كه هنوز در ايران فضاي روشنفكري به درستي تعريف نشده است و به همين دليل فضايي مبهم به وجود آورده است كه كمي تا قسمتي از آن واضح است اما ديگر قسمت ها و به طبع نسبت و رابطه آنها(مثل نسبت دينداري و روشنفكري)مشخص نيست.هنوز زيرساخت هاي مشخص تئوريك براي مفهوم روشنفكر ديني(كه البته خيلي ها با اين تعبير مخالف هستند)وجود ندارد.روشنفكر ديني كيست؟روش و رويكردش نسبت به دين و روشنفكري چگونه است؟و....
نشان اين گونه آشفتگي هاي مفهومي و ظهور آن در عمل را به راحتي مي توان در بين اكثر كساني كه امروزه در ايران خود را روشنفكر مي دانند ديد.شايد بهتر باشد اول تكليف خود را با دين و محدوده’ آن مشخص كنيم و بعد به سراغ روشنفكري برويم.البته من در اين زمينه بيشتر با داريوش شايگان كه معتقد به معنوي بودن در دنياي امروز است تا مذهبي بودن موافقم چون يك دين شخصي مي تواند در عين حفظ معنويت و ارزشهاي معنوي تناقضي با اصول زيست روشنفكرانه نداشته باشد.

aghaye Kashani yadeshon raft ke bege in agha Mehdi ham to BBC minevise. http://www.fallosafah.org/main/weblog/item_view.php?item_id=35

من ناچارم تاکيد کنم که دين بدون مناسک نمی شود. سخن من هم در اينجا با توجه به همين اصل است که در مطالعات مردمشناختی هم تاييد می شود. بنابرين در پاسخ به امين روشن است که مناسک به هر حال به وجود می آيند و نمی توان با اصل آن مخالف بود و مخالفت هم تاثيری در رفتار دينداران ندارد. می شود از پسنديده يا ناپسنديده بودن برخی از مناسک برای گروههای معينی از دينداران سخن گفت اما نمی توان به نفی آن انديشيد. از اين جهت شايد اشکال اصلی در بی نور بودن جلسات روشنفکرانه همين است که می خواهند دين بدون مناسک داشته باشند يا می خواهند دين را با مناسکی داشته باشند که فاقد روح جمعی است.

در پاسخ به آرش هم به اين نکته توجه می دهم که از منظر ضد-دينی نمی توان حرف قابل قبولی در باره دينداری زد! موضع برون دينی بايد برون دينی بماند تا معقول باشد. هيچ موضع برون دينی نمی تواند برای اهل دين تکليف تعيين کند که چه بکنند يا نکنند. سخن من هم در اينجا درون دينی و توصيفی است تا تجويزی.

نهايتا چون آرش به عقلايی انديشيدن علاقه دارد بگويم که با طعنه به رئيس جمهور و حسن و حسين و نقد رفتار آنها خيال نکنيم تکليف دين را روشن کرده ايم يا کار عاقلانه ای انجام داده ايم! اصولا کار روشنگرانه و عقلايی و بحثی که به جايی برسد بايد از آلودگی به سياست روز برکنار بماند و مسائل را بالاتر از طعن و لعن ببيند.

به گمان من اشكال آنجاست كه شايد بعصي از روشنفكران ديني فكر مي كنند، معنويت كامل نمي شود مگر با تن دادن به اين گونه مناسك آنهم با گريه و زاري .... و چون با حقه هاي (راست يا دروغ) اشك در آوردن مداحان اصالتا هيچ فصل مشتركي ندارند (به دليل عقلاني انديشيدن).. كار اين جوري خراب و بي ريخت و بي روح از آب در مي آيد- كه دوستمان توصيف كرده اند.
كدام امام و يا رهبر خودخواهي از پيروانش مي خواهد تا قيامت گريه كنند؟ اين گونه مراسم و پلو قيمه و خون و كارد و گوسفند و... اگر يك اثر خوب در افراد داشته باشد صد تا اثر جانبي منفي ديگر دارد.... خرابكاري در پروسه رشد طبيعي عفلاني افراد از هما ن اوان كودكي... مثال هايش هم كه در بهترين موردش آفاي رئيس جمهورمان است كه با داشتن دكترا بالاخانه اش را به آيت الله مصباح و چاه جمكران و هزاران خرافات ديگه واگذار مي كنه!

به نظرم خيلی از مناسک‌هايی که به صورت دينی توجيه می‌شوند در اصل مناسک (به مفهوم يک عمل جمعی) نبوده‌اند و اتفاقاً در خود دين به صورت فردی توصيه شده‌اند؛ و اگر شب احيا و عزاداری محرم و غيره به صورت جمعی درآمده‌اند يک قالب فرهنگی هستند نه يک قالب دينی. حالا که اين مراسم جمعی شکل مناسک‌گونه گرفته و برای متوليان رسمی دين تبديل به بازاری شده که متاع انحصاری خود را در آن بفروشند، بد نيست که گروهی هم از در رقابت در آيند و کالايی جديد در اين بازار عرضه کنند. از اين لحاظ اگرچه با زاويه ديد آقای کاشی در مورد بی‌روح بودن مراسم روشنفکران دينی موافق‌ام، اما با نگاه شما در مورد آفريدن مناسک جديد کاملاً مخالف‌ام چرا که عمر خود اين روش‌های سنتی خيلی زياد نيست و به وضوح حتی در خود ايران به عنوان يکی از مراکز اين مراسم‌ها روش‌های جديدی برای جذب مخاطب آزموده می‌شود که باعث اعتراض افراد سنت‌گرا شده است.
در اين باره جالب است به مطلبی در مفاتيح‌الجنان اشاره کنم، مؤلف کتاب درباره‌ی شب‌های قدر اعمالی و اذکار و عباداتی را ذکر می‌کند که در احاديث و سنت توصيه شده‌اند، و بعد به عربی جمله‌ای می‌نويسد (لابد برای اين که «عوام» و «نامحرمان» اين نوشته را نفهمند!) که بهترين کار در اين شب بحث علمی است!